#16 Jeu-de-boulen met refo's en flink wat conservatisme
5 nieuwe tips van de Verspieders. We snoven flink wat conservatisme op deze week met jeu-de-boulende refo's en influencers, een scriptie over oosters-orthodoxen en een te links CDA, volgens sommigen.
Inleiding: over sociaal-conservatisme
Deze week stond ik (Daan) op een avond bij een borrel van mensen uit mijn kerkelijke gemeente. Ik sprak twee mannen uit mijn gemeente, twee dertigers, beiden werkzaam in de agrarische sector. De ene vertelde: ik ga, denk ik, Forum voor Democratie stemmen. De ander neigde naar BBB. En wat ook duidelijk was: ze moeten helemaal niets hebben van alles dat linkser is dan het CDA (de partij die ze ook al te grijs, te links vinden).
Er volgde een boeiend en inzichtgevend gesprek. Ik zit in een gemiddelde dorpskerk met een breed pluimage, ook politiek. Toch heb ik het idee dat zij wel iets van een gemiddelde burger Nederlandse vertegenwoordigen: sociaal geëngageerd, maar ook conservatief als het gaat om zorg voor elkaar, lokaal georiënteerd, wars van top-down druk. En ook: we hebben het nog goed, maar met angst dat de samenleving snel aan het eroderen is.
Ik kon de argumentatie en sentiment goed volgen van deze twee gemeentegenoten. De ene boer legt veel nadruk op zelfredzaamheid en wil een vrij ondernemersklimaat waarin familiebedrijven en de overdracht tussen generaties wordt gestimuleerd. Dit wordt zijns inziens gesmoord door torenhoge overdrachtsbelastingen. Als een nieuwe generatie het niet over kan nemen, verdwijnen ook de sterke verbanden in gemeenschappen die de boel bij elkaar houden. ‘Nieuwe economie’, willekeurige stikstofregels, ze vinden het heel lastig en wat hen betreft maakt het meer kapot dan het oplevert. Dit alles is natuurlijk maar een selectieve indruk, maar ik werd er wel in bevestigd in gesprek met sociaal geograaf René Cuperus die ik sprak na afloop van een event in de Utrechtse Jacobikerk deze week.
Conservatieve opvattingen tonen zich openlijker en worden langzaam meer salonfähig, is mijn indruk. Zo zei iemand tegen me: als je op hogescholen zoals de CHE zou peilen wat er gestemd zou worden, moet je niet verrast zijn hoe hoog de PVV scoort. Tegelijk roept het ook weerstand op. Televisiepresentator Eva Jinek kon haar boosheid en emotie nauwelijks bedwingen toen ze deze week SGP-leider Chris Stoffer bij haar aan tafel ondervroeg over een abortuscampagne die Stoffers partij gestart is. Confronterend om te zien hoe twee werelden bij elkaar kwamen die elkaar echt niet (meer) konden begrijpen.
En er was meer conservatisme dat we opsnoven deze week. 5 tips.
1. Een respectvol interview met een christelijke nationalist
Daan: Waar wél naar begrip werd gezocht was een gesprek in de podcastserie Interesting Times with Ross Douthat. Hij, zelf een katholiek, sprak met Doug Wilson. Dat is een theoloog en voorganger uit een orthodox calvinistische kerk in Idaho. Hieruit zijn tot dusver 146 andere gemeenten ontstaan onder de noemer Communion of Reformed Evangelical Churches. CNN maakte eerder een reportage van hen. Wilson is nationalist die tot op het niveau van Trump invloed heeft. Ze hebben een duidelijk christen-nationalistische agenda. Amerika, de hele wereld moet weer christelijk worden. Ik vond de tip (ook de podcastserie die ik blijf luisteren) via Stefan Paas. Die zei het volgende erover:
Hij (Douthat) stelt scherpe, theologisch geïnformeerde vragen, en is goed op de hoogte van het werk van Wilson. En Wilson doet z’n best om zijn antwoorden doordacht en beargumenteerd te geven, nu hij zich serieus genomen voelt.
2. Ruimte voor ontdekkingstocht van jongeren
Nelleke: Ik was deze week in een midden-orthodoxe protestantse gemeente op de biblebelt. Veelkleurig, open en zoekend gelovig. Een gemeente met bloeiend jeugdwerk en een verlangen om samen met kinderen, jongeren, ouders kerk te zijn. In de regio van deze gemeente is ook een groeiende evangelisch/charismatische jeugdbeweging: Youth United.
Tientallen jongeren volgen daar Alpha-cursus, laten zich dopen, gaan de straat op om te evangeliseren. Ook jongeren uit de gemeente waar ik was haken daarop aan, vertelde de predikant en jeugdouderling. Opvallend hoe ze met openheid en ruimte over deze beweging spraken: laat jongeren maar ontdekken, ook al is het qua stijl en theologie totaal anders. Fijn als ze daar een plek vinden en daar leren geloven.
Tegelijkertijd benoemden ze dat bij hun gemeente jongeren (weer) aansluiten die zich niet thuisvoelen bij Youth United, omdat christelijk geloof voor hen daar te zwart-wit of uitsluitend gepresenteerd wordt. Jongeren die daar oordeel ervaren en ruimte missen, de predikant noemde onder andere queer-jongeren.
Ik vind dit een mooi voorbeeld van hoe je als kerk om kunt gaan met de ontdekkingsdrang die hoort bij jongvolwassenen. Geen angst of oordeel, erkennen dat je allebei geworteld bent in Christus. En tegelijkertijd ook benoemen dat een bepaalde manier van geloven ook schadelijke kanten kan hebben.
→ Meer weten over hoe kinderen en jongeren leren geloven? Dit rapport geeft inzicht.
3. Waarom jonge mensen toetreden tot de Orthodoxe Kerk
Henk-Jan: Recent kreeg een scriptieonderzoek van Cors Visser (Kerkpunt) veel aandacht. Visser vroeg bekeerlingen wat ze zelf vinden aan ‘heil’ in hun nieuwe geloof. Met stip op één: identiteitsrust.
Dat ligt weer net iets anders bij bekeerlingen in de Orthodoxe Kerk. Ik ging deze week op de koffie bij Mette van Hell, de nieuwe kwartiermaker twintigers van de IZB. Ook zij studeerde net als Visser aan het centrum voor Church and Mission in the West. Net als Visser interviewde ze bekeerlingen voor haar scriptie, maar dan specifiek jonge mensen die zich bekeerd hadden tot de oosterse of oriëntaals orthodoxe kerken.
Een paar mooie inzichten. Van Hell ontdekte dat conservatieve waarden belangrijk zijn voor de bekeerlingen, maar dat die al aangehangen werden voor de overgang naar de kerk. Het is eerder een vorm van herkenning dus. Die overigens begint op sociale media.
Een andere aantrekkingskracht is de autoriteit, bereikbaarheid en geestelijke leiding van de priester. Ik trek veel met jonge bekeerlingen op en merk dat ze op zoek zijn naar gidsen. In het protestantse-evangelische veld zijn die er ook, maar blijkbaar doen de oosters-orthodoxe priesters het (nog) beter.
De identiteitsrust uit het onderzoek van Visser kwam minder helder naar voren. Toch meende ik er iets van terug te lezen in het onderzoek van Van Hell. Het zou me niet verbazen dat de keuze van bekeerlingen voor een kerk die getypeerd wordt door oorspronkelijkheid en onveranderlijkheid, veel rust geeft.
Van Hell moet de scriptie nog publiceren. Nieuwsgierig? Stuur even een mailtje naar m.vanhell@izb.nl
4. Jeu-de-boulen met refo’s
Nelleke: Vorige week pleitte Henk-Jan hier voor nieuwsgierigheid naar de ander, luisteren, open vragen stellen, in gesprek blijven. Juist als je écht niet begrijpt waarom iemand op een bepaalde manier denkt, stemt of handelt. En dat lijkt helaas steeds vaker het geval. Zwaar en ingewikkeld, zo’n nieuwsgierige houding? Nee hoor, ga gewoon eens jeu-de-boulen met mensen die je normaal niet spreekt. In dit geval was de combi refo’s en pasbekeerden.
Ik werd heel vrolijk van dit supersimpele en briljante idee van de nieuw-gelovige influencer Isa Kriens. Terwijl ik dit schrijf, zit ik op de boot naar het Inspiratiefestival op Terschelling. Eens kijken met wie ik nieuwsgierig kan gaan jeu-de-boulen. Of misschien is jutten een beter idee.
5. Beter verhalenvertellers gezocht
Daan: Rutger Bregman vind ik een hele goede verteller in zijn boeken. Zijn boodschap vertelt hij door aansprekende verhalen, niet in de laatste plaats geschiedenisverhalen. Uit die verhalen trekt hij lessen over wat hij wil zeggen (met het risico dat je de geschiedenis te selectief bekijkt).
Ik geloof dat we dat als christenen veel meer kunnen doen. En dan bedoel ik het vertellen van mooie verhalen over mensen en over geschiedenis op zo’n manier dat te zien is hoe de christelijke overtuigingen werken en welk verschil ze maken.
Ik probeer dat zelf bijvoorbeeld via podcasts waar ik aan meewerk, zoals Moderne Profeten en De Leerlingen. Het heeft ook te maken met het feit dat ik merk dat we vaak te ‘informatief’ praten over christelijke overtuigingen. In de verbeelding en in mensen die dat voorleven (moderne gidsen) komt iets van de kracht van overtuigingen terug.
Ik wil in dit kader drie Instagram-accounts tippen: → David Latting, een jonge Amerikaanse creator die christelijke ideeën deelt en uitlegt en wat voor verschil welke theologische opvattingen je aanhangt. → Christian Heritage Londen. Een account over christenen in het nu en in het verleden van Londen die deze grote stad hielpen vormen. → Brian Recker is een hele progressieve christen die zijn visie en kritiek op een appellerende manier brengt.
Dat was hem weer voor deze week. Feedback en/of tips voor de volgende editie zijn van harte welkom. En deel deze nieuwsbrief gerust met mensen in jouw omgeving