#17 Geloofsopvoeding = evangelisatie en vier andere tips
Onze keukentafels, kerkbanken en jeugdhonken zijn misschien wel de belangrijkste zendingsvelden van de kerk. Wat als we geloofsopvoeding als evangelisatie gaan beschouwen?
Missionair aan de keukentafel
Afgelopen dinsdag was ik (Daan) bezig met het opnemen van Omdat ik het Zeg, een podcast over opvoeding voor christelijke ouders. Diezelfde avond gaf ik catechese in mijn gemeente. En ergens aan het einde van de dag besefte ik het pas echt goed: geloofsopvoeding is evangelisatie.
Het christelijk geloof is in zijn kern missionair. We zijn geroepen om Gods liefde in Christus te belichamen, en mee te werken aan de verzoening van ieder mens met God. In veel kerken wordt daar actief over nagedacht: missionaire projecten, activiteiten, initiatieven. Mijn punt is dit: primaire evangelisatie zit veel dichterbij dan we denken.
Het zit dagelijks aan onze eigen keukentafel.
Het schuifelt elke zondag weer in de kerkbanken.
Onze (klein)kinderen. De kinderen in de kerk.
We spreken vaak over geloofsopvoeding in termen van vorming, continuïteit, intergenerationele kerk, of erbij horen. We willen dat onze kinderen zich thuis voelen, dat het gezellig is, dat ze blijven, dat ze de kerk openhouden. Allemaal waardevol.
Maar doen we ook echt moeite om geloofsopvoeding te zien als evangelisatie? Durven we te erkennen dat zij leven in een wereld die hen niet of nauwelijks nog wijst op God en dat wij als ouders, als jeugdleiders, als kerkgenoten misschien wel de enigen zijn die hen in die wereld Christus verkondigen?
Doen we alle moeite om hen in contact te brengen met Christus vanuit het idee dat het geloof ook echt vreemd kan blijven? Niet als een project, of omdat dit maakbaar is. Maar wel intentioneel. Ongetwijfeld doen veel mensen dat bewust of onbewust wel. Toch helpt het me wel om die bril op te zetten. Geloofsopvoeding als evangelisatie. Veel jongeren haken af bij kerk en geloof.
Ik (Nelleke) sprak diverse verdrietige (groot)ouders van wie de (klein)kinderen niet meer geloven. Het evangelie was blijkbaar nooit geklikt. Geloof is niet maakbaar, niet overdraagbaar. Maar wat zou het pijnlijk zijn als we niet alles hadden gedaan wat in ons vermogen lag om Christus te laten zien - in het delen van het geloof en in het voorleven ervan.
Ik geloof dat wanneer we geloofsopvoeding zien als evangelisatie, er iets verandert.
Dit besef zorgt niet alleen voor een gevoel van urgentie, maar maakt ook dat we als opvoeders helderder en scherper nadenken hoe we het geloof voor kunnen leven. Dan beseffen we dat onze keukentafels, kerkbanken en jeugdhonken misschien wel de belangrijkste zendingsvelden van de kerk zijn.
Tip 1: Laten we het onze kinderen niet onthouden
Nelleke: Pas opende ik een cursusavond over het voeren van geloofsgesprekken met kinderen, door het lezen van Psalm 78: 1-8. Een prachtige tekst als het om geloofsopvoeding als evangelisatie gaat. Ik vroeg welke zin bleef hangen. Een jeugdleider noemde vers 4:
Wij willen het onze kinderen niet onthouden,
wij zullen aan het komend geslacht vertellen
van de roemrijke, krachtige daden van de HEER,
van de wonderen die Hij heeft gedaan.
Want, zo zei ze: ‘Je ontneemt kinderen en jongeren dus iets als je hen níet vertelt over de machtige daden van God.’ Ik moest denken aan de Britse journalist en schrijver van het invloedrijke boek ‘The Case Against the Sexual Revolution.’ Zij is atheïstisch opgevoed en zelf niet gelovig - al zou ze met heel haar hart willen geloven. Ze ervaart dat door haar niet-religieuze opvoeding haar iets onthouden is. Daarom gaat ze met haar eigen kinderen wel naar de kerk en voedt ze hen christelijk op zodat ze de ‘best possible chance’ hebben om zelf wél christen te worden. En ze is niet de enige die baalt van haar gebrek aan religieuze opvoeding, ik hoor dit geluid vaker.
Dit helpt mij, als ouder en als tienerleider, om anders te gaan denken: ik word me bewust van wat ik hen onthoudt als ik geloofsopvoeding en trouw aan een christelijke gemeenschap niet serieus neem.
→ Luister hier het gesprek met Louis Perry in The Speak Life Podcast, waarin ze naast geloofsopvoeding ook zaken als abortus, de sexuele revolutie en groeiend heidendom bespreekt.
Tip 2: Geloofsopvoeding als evangelisatie
Daan: eenmaal bewust van het idee ‘geloofsopvoeding als evangelisatie’, ging ik op internet ernaar op zoek. Het viel me nog tegen wat ik erover kon vinden. Wel vond ik een mooi artikel van Stefan Paas op Theologie.nl. Een quote daaruit:
Juist die kwetsbaarheid en vrijheid horen bij de missionaire religie die het christendom is. En juist dat leer je op het zendingsveld, waar de culturele wind lang niet altijd in een richting waait die gunstig is voor het evangelie. In onze tijd kunnen we dit opnieuw ontdekken, nu er geen kerk in Nederland meer is die erin slaagt om vrijwel automatisch de ‘eigen’ jongeren vast te houden. Waarbij ik aanteken dat dit begrip ‘eigen jongeren’ op zichzelf al bedenkelijk is. In het hart van het christendom ligt die ‘verschrikkelijke en mysterieuze mogelijkheid tot afwijzing’, juist omdat het een uitnodiging is tot navolging en liefhebben. Vanuit een missionair perspectief gezien bepaalt kerkverlating ons bij het hart van het christelijk geloof als een vrij avontuur dat men kan en mag weigeren.
Via de link hieronder is het hele artikel te lezen.
→ Stefan Paas: Kerkverlating in missiologisch perspectief
Tip 3: De Bijbel is booming (maar hoe te beginnen en te lezen?)
Binnen no time was het uitverkocht: het event ‘De Bijbel in een dag’ van ZijLacht. Afgelopen zaterdag stortten honderd vrouwen - met name twintigers en dertigers - zich een dag lang op een stevige Bijbelstudiedag. “En het hadden net zo goed tweehonderd of driehonderd vrouwen kunnen zijn, als we meer ruimte hadden”, zei Anne-Mareike Schol, hoofd Bijbelgebruik bij het NBG. De Bijbel is booming. Er worden meer Bijbels verkocht dan in lange tijd.
Op Instagram struikel je - ok, als je in een bepaalde bubbel zit - over tips om de Bijbel te lezen. Er zijn bijbelleesplannen en challenges. Blijkbaar is het lang niet voor iedereen logisch hoe je de Bijbel kunt lezen. En dat geldt zowel voor nieuwe gelovigen als doorgewinterde kerkgangers. Anne-Mareike vertelt dat er bij ZijLacht dagelijks hulpvragen binnenkomen van bijbellezers die willen weten waar ze het beste kunnen beginnen of hoe ze Bijbelstudie kunnen aanpakken. En Eline Hoogenboom van VillaVie gaf op LinkedIn aan dat ruim 2200 vrouwen meededen met de ‘Begin je dag met God’-challenge in september.
Is er inderdaad een nieuwe beweging aan het groeien of krijgt (samen) Bijbellezen gewoon een andere vorm door sociale media en slimme samenwerkingen van het NBG met platforms als Move en ZijLacht?
→ Dit zegt het NBG over groeiende online aandacht voor de Bijbel. Lees meer over de Bijbel in een Jaar Challenge van Zij Lacht
Tip 4: Word een betere verteller, geen overdrager van informatie
Of je nu een preek houdt, een lezing, een catecheseles voor tieners, het maakt een wereld van verschil of je dat doet als een verhaal of als informatieoverdracht. Ik wil hier in meerdere nieuwsbrieven inzichten over delen. Maar voor nu alvast dit plaatje over hersengebieden die activeren bij storytelling versus rationele informatie.
Op allerlei manieren maakt het uit wat je zegt. Staan mensen buiten het verhaal en zijn ze toeschouwers bij jouw verhaal, of worden ze echt deelgenoot van bijvoorbeeld een preek. Allerlei technieken kunnen daarvoor zorgen. Bijvoorbeeld dit inzicht van het Instagram-account First Draft School:
Bekijk hier het hele bericht met het waardevolle inzicht.
→ Instagram First Draft School. Veel relevante inzichten over hoe je mensen deelgenoot kunt maken van een verhaal, en daarmee ook beter van het Evangelie.
Tip 5: Bas van Os en de Bijbel als verhaal
Henk-Jan: Over goede storytellers gesproken: Bas van Os is er zo een. De bedrijfskundige en gepromoveerd theoloog ontwikkelde in coronatijd de website Vertellers en Vertalers. Afgelopen week nam ik een clubje twintigers en dertigers – nieuwgelovigen en al langer gelovigen – mee naar Bas’ huis in Leusden voor een bijbelworkshop.
Bas is een uitstekende leraar. Hij laat zien dat de Bijbel niet alleen een verzameling heilige teksten is, maar bovenal een verhaal. We lezen de Bijbel vaak fragmentarisch – losse verzen, stukjes zonder context, alsof het briefjes uit de hemel zijn. Maar Bas laat zien hoe de teksten zich tot elkaar verhouden, hoe de brieven in het Nieuwe Testament met elkaar in gesprek zijn, en hoe ‘heilige’ figuren als Jacobus, Petrus en Paulus een potje knokken met elkaar waar je u tegen zegt om toch weer een weg voorwaarts te vinden.
Zelf vond ik het verhelderend – om eindelijk de grote lijn te zien, de biografie van de karakters, de context van hun woorden. Voor mijn groepsgenoten, jonge gelovigen die zelf online en als sprekers actief zijn in evangelisatie en verkondiging, ging er zichtbaar een wereld open.
We overwegen nu een vervolg: misschien een “Nieuw Testament in een dag” met Bas, of andere vormen om deze manier van lezen breder beschikbaar te maken – via boeken, masterclasses of theatertours en trainingen. Doe jezelf intussen een plezier en kijk eens op vertellersenvertalers.nl. Daar begint het verhaal al.
-> https://www.vertellersenvertalers.nl/
Dat was onze nieuwsbrief weer voor deze week, op een dag waarop de protestantse kerken hervormingsdag ‘vieren’ (Henk-Jan wist niet eens wat het was) en Halloween weer een nieuwe editie kent.
Zoals Franciscus van Assisi zei: vrede, en alle goeds.
Wij zijn De Verspieders. Toekomstverkenners naar hoe geloof en kerk zich op nieuwe, onverwachte manieren een weg banen door de tijd. Ondanks de druk op instituties en afnemende statistieken zien we hoe het geloof in Jezus Christus voortleeft. We laten ons inspireren over kerkmuren, landsgrenzen en on- en offline heen, terwijl we onze eigen ervaringen en traditie meenemen in onze duiding.