Zo reageer je op nieuwkomers in je kerk
Nelleke en Daan waren afgelopen weekend in Londen, op de Responding to Rebirth-conferentie. Ze leerden: bied helderheid en wees radicaal nieuwsgierig. Yes, but no, but yes.
Yes, but no, but yes
Deze Responding to Rebirth-conferentie in Londen was georganiseerd door twee online platforms die als een spin in het kerkelijk web fungeren: Speak Life en het imperium van Justin Brierly. De centrale boodschap: er is een nieuwe, verrassende openheid naar het christelijk geloof, met name onder jonge mensen. Dit is te zien in Nederland, maar het is aangetoond door onderzoek in Engeland. Maar ook een vraag: hoe moeten we erop reageren?
Het geruchtmakende rapport van The Bible Society, The Quiet Revival, toont een enorme, haast ongeloofwaardige groei aan van Generatie Z (geboren tussen 1997 en 2012) die naar de kerk gaat, Bijbel leest en in God gelooft. Dr. Rhiannon McAlleer, co-auteur van het rapport, vertelde hoe ze slapeloze nachten had: waren de data wel betrouwbaar? Gaan mensen dit geloven?
Tijdens de dag stonden niet de data centraal, maar de verhalen van mensen die tot geloof kwamen. En vooral hoe je daar als kerk op reageert. Een mooi haakje om de dag te beschrijven vonden we in een zin van één van de sprekers, Glenn Scrivener. Hoe reageer je op deze rebirth? Hij zei: yes, but no, but yes. Dat gaat over omarmen wat er gebeurt, ook als het buiten je bestaande kader valt. Het gaat ook over vorming en tegenspraak.
Yes: De Hoopvolle realiteit (Maar niet kritiekloos)
Na publicatie was er inderdaad kritische feedback, zoals een artikel in The Times dat de methodologie rammelend vond. Die feedback is nodig. Engeland is geen Nederland. Hier is de groei van gelovige jongeren minder significant, en degelijk onderzoek ontbreekt nog - PThU, CHE en KASKI werken aan een Nederlands onderzoek.
Toch borrelt en bruist het ook hier. We horen van jonge mensen die uit het niets naar de kerk komen, zich willen laten dopen en de Bijbel gaan lezen. Wat we in Nederland zien, resoneert met de verhalen uit Engeland: ervaringen uit allerlei verschillende kerken – van Rooms Katholiek tot Anglicaans tot Pinkster. Overal zien voorgangers dit gebeuren: jonge mensen komen tot geloof.
No: De Confrontatie met het Evangelie
De opleving is echter ambivalent, het geeft wisselende indrukken. Jongeren komen vanuit allerlei kanten en met diverse motieven naar de kerk. De één komt uit New Age, een ander is progressief, en weer een ander hoopt in kerk en geloof een basis te vinden voor een ferme, nationalistische identiteit. Invloeden zoals die van Jordan Peterson spelen hierbij een rol; met name jonge mannen, die een belangrijke groep vormen in deze opleving, zoeken naar structuur, geestelijke discipline en een heldere identiteit – een vatbaarheid voor een cultuurchristendom-achtige gevoeligheid.
Juist dit is de dunne lijn. Hoe moet je als kerk omgaan met een zoektocht die draait om kracht en identiteit, terwijl het evangelie juist vraagt om dienstbaarheid, overgave en bekering?
Bishop Mike Royal benadrukte de urgentie: ‘De lijn tussen waarheid en leugen is paper thin’ en waarschuwde: ‘Laat het geloof niet stelen door nationalisme!’ We kunnen hoopvol en enthousiast zijn, maar we moeten ook scherp onderscheiden wat geloof in Christus is en wat een ongezonde reactie is op de struggles van jonge mensen met onze cultuur.
But Yes: De Strategie voor Vorming
De kerk moet deze nieuwe kerkgangers niet kritiekloos bejubelen, maar hen tegemoet treden met een strategie die zowel openheid als aanmoediging als helderheid verenigt. De aanpak is: Yes, but no, but yes.
De ‘Yes, but no, but yes’ aanpak:
Yes: We luisteren goed naar je. We erkennen je diepe zorgen en vragen over lamlendigheid, identiteit en chaos.
No: Er is bekering nodig. Jouw verhaal is incompleet. Je land, je culturele identiteit en je lokale worteling hebben waarde, maar met het evangelie worden ze ook relatiever. In Christus ben je broeder en zuster met mensen uit alle culturen.
But Yes: In de Bijbel en het geloof vind je antwoorden en wij helpen je die te vinden. Ga vooral door met zoeken. Go for it!
Deze strategie vraagt om adaptiviteit en flexibiliteit. Durf je eerst goed te luisteren naar mensen die vanuit onbekende en onverwachte richtingen komen? En kun je hen dan het evangelie voorspiegelen? Of ben je zo blij met nieuwe kerkgangers dat je de kern van het evangelie niet meer verkondigt? Het kan veel vragen om verschillende behoeften bij elkaar te houden. Een bestaande gemeente is ondertussen misschien vanuit een langere historie een andere weg gegaan die niet past bij nieuwkomers en geïnteresseerden. Yes, but no, but yes gaat om weten wat de kern van geloof en kerk is en wat veranderd kan (of moet!) worden.
Learnings
De conferentie was een gezamenlijke aanmoediging om aan de slag te gaan. Hoe reageren we op een goede manier? Aan het einde van het weekend houden we deze vier punten over die ons handvatten geven.
De gouden combinatie van helderheid, aandacht en geestdrift
Natuurlijk, het schoolreisjesgevoel, de Engelse taal waarin alles wat meer glamour krijgt en de glazen Guinness spelen een rol, maar ons verlangen naar iets-van-wat-zij-hebben gaat dieper. Het is, denken wij, de combinatie van 1) Helderheid. Een heldere, evangelie-gerichte inhoud (geen insiders-taal van de kerk). Jongeren komen met geestelijke honger. Laat me zien wie God is! Geef me een visie op bijvoorbeeld het gebied van tijdbesteding, omgaan met geld, relaties, seks. Hoe kan ik in het leven staan in deze cultuur waar trouw en betrouwbaarheid niet zo belangrijk zijn? Wat zijn oorspronkelijke christelijke ideeën en waarden? 2) Aandacht voor kwaliteit in theologie, spreken, liturgie en presentatie. Gewoon doen waartoe je als kerk geroepen bent. En dat heel goed doen. 3) Geestdrift; mensen geloven in wat ze doen en je wordt van harte uitgenodigd om daarin te delen.
Deze combinatie is trouwens net zo goed belangrijk als je helemaal niets ziet van deze ‘stille opwekking’.
En ook: zoek God. Verlang naar Zijn aanwezigheid. Al Gordon, leider van SAINT was als een soort trendwatcher naar de Ashbury-opwekking gegaan. Hij stapte zijn auto uit, zo vertelde hij, en hij werd diep geraakt door de aanwezigheid van God. “Het eerste en enige wat ik kon doen, was mezelf te bekeren. Mijn hart gereed te maken om iets van de ‘Vreze des Heren’ te mogen ondergaan.” Die ervaring heeft hij meegenomen naar Engeland, waar het vrucht draagt.
De kerk als workout voor je geestelijke spieren
Het is hard werken om écht nieuwsgierig en open te zijn naar de ander, zeker als de ander een vreemde of zelfs een vijand is. Maar dat is wel je opdracht als christen, benadrukte Elizabeth Oldfield: ‘Love your enemy, love the stranger’. We spraken haar en vroegen: hoe doe je dat, als je iemand tegenkomt die tegen je kernwaarden ingaat, of je zelfs minacht? (En dat kunnen juist mensen zijn die heel dichtbij staan, daarbij is het nog het moeilijkst). Allereerst: ontdekken dat zo’n ontmoeting iets met je doet. Het roept een fysieke vecht, vlucht, bevries-reactie op. Als je dat erkent, kun je vervolgens oefenen om die reflex te weerstaan en te blijven staan. Hoe? Wees super nieuwsgierig, stel vragen: ‘How interesting!’ Waarom denk je zo over dit onderwerp?’ Vragen werkt ontwapenend, waarna je op zoek kan naar de diepe drijfveren of vragen onder een bepaalde houding. En, is de ervaring van Oldfield: vaak blijk je meer gemeenschappelijk te hebben dan je dacht.
Dit alles vraagt volgens Oldfield tijd, de bereidheid om vriendschappen te sluiten, uitnodigingen om ‘mee te doen’ en een stabiele, verwelkomende, ‘non-anxious’ gemeenschap.
Voorgangers met ‘hermeneutische skills’ zijn noodzakelijk
Jongeren komen niet alleen voor community en rust, maar echt omdat ze willen weten wat het christelijk geloof inhoudt. Er zijn predikanten, jeugdleiders en voorgangers nodig die diepe vragen van echte mensen tevoorschijn luisteren en die weten te verbinden met het verhaal van God. We moeten de Bijbel op zo’n manier vertellen dat jongeren weten: dit heeft alles te maken met mijn leven nu. En we moeten hen ook uitleggen wat de Bijbel is en hoe je leest. Dat begint bij volwassenen die zélf weten hoe je dat doet. Hoe kunnen we hermeneutiek meer expliciet en overdraagbaar maken aan mensen in een online cultuur?
We waren onder de indruk van Bishop Mike Royal, de General Secretary of Churches Together in England - vergelijkbaar met de Raad van Kerken. Hij bracht het perspectief van migrantenkerken in en zei: een opwekking is al veel langer gaande, maar die hebben we gemist ‘because it was black.’ Extra pijnlijk dat - ook in Nederland - terugkeer naar het christendom en de kerk zo vaak rechts-nationalistisch gekleurd wordt. De bisschop sloot zijn lezing af met een gepassioneerde oproep, zoals al eerder genoemd: laat het geloof niet stelen door nationalisme! Zorg voor kerken waar jongeren met een conservatieve, nationalistische houding mensen leren kennen die geworteld zijn in Christus en de Bijbel.
Bid!
Een terugkerend thema op de dag: bid. Alleen, samen, als gemeente.
Wordt vervolgd…
Wij waren niet de enige Nederlanders die aanhaakten op deze conferentie: ook o.a. CHE, New Wine, IZB en De Nieuwe Koers waren vertegenwoordigd. Er is brede interesse voor wat er gebeurt in Engeland en tijdens de afdronk klonken al genoeg ideeën over hoe we ook in Nederland kunnen reageren op de ‘hergeboorte van geloof in God’. Lees hier de reflectie die Dico Baars schreef voor Inspirare.
Heb jij ideeën? Laat het weten!
Spoken Word - The tides are turning
Dai Woolridge maakte deze spoken word speciaal voor deze conferentie. Over het tij dat zich terugtrekt - en weer terugkeert.
Een fragment:
So in this sea change may we see…
scepticism not skipper the sea,
But a holy high-tide hug the shore, once more.(...)
May we see
tatty Bibles, with scruffed-up open pages
as unlikely lads mine the depths of ancient texts that still ring true,
And may the church indeed get with the programme and tell the greatest story again.And while ignorant armies clash their hashtags well into the night.
The sea-of-faith is not going gentle into that good nigtht.
And while the storm may rage, rage against the dying of the light
The darkness has been eclipsed
By a piercing son rise.And so dear church, let us be true:
Washed in gargantuan grace.
And may our waves dance to the rhythm of the moon’s pull once again -
for the moon always was made to reflect the son.Dover’s Return by Dai Woolridge || A Spoken Word response to Matthew Arnold’s ‘Dover Beach’