Christen, laat je niet vangen in schema’s!

We kunnen medechristenen zo snel in onze schema's proppen. Daarmee doen we elkaar flink tekort, is onze ervaring. Wij zochten deze week naar voorbeelden die deze schema's bevragen en overstijgen.

Links, rechts, conservatief, progressief, bevindelijk, piëtistisch, evangelisch, orthodox, liberaal. Toen wij dinsdag de koppen bij elkaar staken voor deze editie, verzandde ons gesprek in schema’s. Je komt er niet uit. En het doet ook geen recht aan mensen en mede-christenen als we hen zo classificeren.

Een dag later diende zich een voorbeeld aan dat het niet beter duidelijk kan maken. Er is namelijk een nieuw initiatief gestart. De Linkse Kerk. Het gaat om christenen met een progressieve visie op gelijkheid, zorg voor de schepping en welvaartsverdeling die zich verenigen in een collectief. Ze zijn vooral ook bezorgd om de groei van een onbarmhartig soort conservatief christendom. In deze eerste video op hun Instagramkanaal zet mede-initiatiefnemer Bart Bolhuis de toon.

Prima initiatief natuurlijk om de christelijke overtuigingen weer wat op scherp te zetten. Maar waarom opnieuw polariserend door vooral ergens ‘tegen’ te zijn? En: waarom in zulke simplistische schema’s? Waarom afzetten tegen ‘rechts’? En wie zijn dat dan? Ik (Daan) ben waarschijnlijk ook een ‘rechtse christen’ vergeleken met hen. Ben ik nu niet goed? Ik denk ook meteen aan orthodoxe christenen die moeite hebben met het migratiebeleid, maar zelf wel een huis vol vluchtelingen hebben. Of aan mensen van het korps van het Leger des Heils die heel barmhartig zijn, maar ook strikte ethische regels vanuit de Schrift kennen die De Linkse Kerk niet zou pruimen. Natuurlijk, ik snap dat De Linkse Kerk zich zorgen maakt over de groei van organisaties als Turning Point Nederland. Maar is dit de goede toon?

Oppassen met schema’s op de realiteit te plotten dus. Tegelijkertijd voelen we natuurlijk wel de behoefte om anderen te ‘plaatsen’ of een standpunt van iemand te kunnen beoordelen. Voor wat het waard is, denk ik dat drie dingen belangrijk zijn: 1) Praat zo respectvol mogelijk over de anderen, ook al ben je het totaal oneens, 2) Speel op de bal, zet geen mensen en groepen weg 3) Wees specifiek. Niet: hij/zij is rechts. Maar: hij/zij heeft conservatieve opvattingen over […]

En als je ‘m gemist heb, lees dan het essay van Nelleke van vorige week over waarom goed verschillen nodig is voor échte vrede.

Zelf probeer ik (Daan) dat te doen in het schrijven van De Leerlingen. Bijvoorbeeld in de aflevering over de doop. Als voorstanders van de kinderdoop kiezen we (Jurjen ten Brinke en ik) daarin richting. Tegelijkertijd proberen we de argumentatie van voorstanders van de geloofsdoop te begrijpen en te laten zien. Vervolgens leggen we beargumenteerd uit waarom we Bijbels gezien andere keuzes maken. Het gaat dan om het eren en inzicht proberen te krijgen in andere perspectieven, maar ook duidelijk een eigen koers te kiezen.

Tja, en tegelijkertijd. We zijn beperkt en doen elkaar en God tekort. Deze week deden Daan en Nelleke mee met een ritueel dat ons weer op onze plek zette: een askruis ontvangen op aswoensdag. Je hoort er nog over in deze nieuwsbrief die je vijf tips geeft om verder te kijken dan je eigen schema’s:

Tip 1: Veritas Academy doorbreekt schema’s

Henk-Jan: Ik ben erg enthousiast over de Veritas Academy, een nieuw initiatief van Tom van Hoogstraten, godsdienstwetenschapper en voormalig voorganger in Amsterdam. Tom is een rasechte apologeet, die ook online zijn sporen aan het verdienen is. Met de Veritas Academy helpt Tom mensen de waarheid van het christelijk geloof te ontdekken door geloof en wetenschap te verbinden.

Ik was erbij tijdens de opening op de Erasmus Universiteit. Er was prachtige muziek en een mooie bijdrage van hoogleraar René van Woudenberg, maar het sprak me vooral aan omdat Tom schema’s doorbreekt op een mooie, zelfverzekerde manier. Hoe dan? Nou…

• Hij bleef weg bij het onnodig vijanddenken dat andere (online) initiatieven op dit vlak vaak typeert. Tom zet zich niet zo zeer ergens tegen af, maar kiest voor gezond zelfvertrouwen op inhoudelijke gronden.

• Tom heeft dus ook geen calimero-complex. Hij gaat het debat met verve aan.

• Een besef van zijn positie. Tom weet dat hij niet in de kerk of de academie moet werken, maar dat hij een brugfunctie te vervullen heeft.

• Tom gaat geen ‘onnodige’ discussies aan. Zo blijft hij weg bij het schepping-evolutie debat omdat het in zijn ervaring niet helpt om mensen naar Jezus te leiden. Daarmee heeft hij zijn uiteindelijke doelstelling ook scherp.

Meer weten, of wil je langszij komen? Tom is beschikbaar als spreker en kan ook nog wel wat steun gebruiken in het opbouwen van zijn initiatief.

→ Naar de website van de Veritas Academy

Tip 2: Hoe de Duitse theoloog Johannes Hartl speelt met schema’s

Henk-Jan: Ik zit volgende week in Zweden, met een groep jonge christelijke ondernemers en communitybuilders uit heel Europa (later meer). Een aantal deelnemers werkt nauw samen met de Duitse schrijver en theoloog Johannes Hartl.

Ik ontmoette Hartl ooit kort in Rome bij een kerk waar oude relieken tentoongespreid lagen. Met mijn protestantse inborst kon ik een schampere opmerking nog net inhouden. Dat was maar goed ook, want Hartl was in vervoering. Kortom, Hartl is een echte, gelovige katholiek. Maar zich laten vangen in schema’s? Dat is dan weer niets voor hem.

Hartl is in Duitsland De Eden beweging begonnen en schreef een goed verkocht boek dat recent in het Nederlands is uitgekomen. Hij is conservatief, maar niet per se rechts. Gericht op schoonheid en waarheid, maar ook op duurzaamheid. De esthetiek is klassiek, maar in een nieuw jasje. Hij heeft veel liefde voor zijn tradities, maar is toekomstgericht. Wil je er een beetje gevoel bij krijgen? Ze organiseren regelmatig ‘festivals’ zoals het Eden Fest in Augsburg afgelopen jaar.

Tip 3: Dust to Dust

Daan: Deze week was het aswoensdag. Zelf ga ik nu zo’n zestien jaar naar de Anglicaanse Kerk in Utrecht op de avond van deze dag. De kerk zat ramvol. Het laat wel iets zien aan verstilling, orde en traditie, misschien. In de dienst wordt tegen ieder kerkganger gezegd: Remember that you are dust, and to dust you shall return. Turn away from sin and be faithful to Christ. Daarbij hoort ook een litanie, korte smeekbeden. Een aantal treffende gebeden zaten daarbij die ons nederig houden en helpen voorkomen dat we elkaar schema’s afserveren:

We have not loved you with our whole hearts, and mind, and strength. We have not loved our neighbours as ourselves. We have not forgiven others, as we have been forgiven.

Lord, have mercy

We confess to you, Lord…

all our past unfaithfulness: the pride, hypocrisy and impatience of our lives.

Lord, have mercy

Our self-indulgent appetites and ways, and our exploitation of other people.

Lord, have mercy

Our anger at our own frustration and our envy of those more fortunate than ourselves.

Lord, have mercy

For our waste and pollution of your creation and our lack of concern for those who come after us.

Accept our repentance, Lord.

Overigens zag ik een mooi liturgisch ritueel. Een jonge kerel die naast mij stond, sloeg zichzelf bij elke ‘Lord, have mercy’ op de borst, zoals de tollenaar in de gelijkenis van Jezus uit Lucas 18.

Aswoensdag is door het visuele karakter ook een grote inspiratiebron voor content op sociale media, zoals dit voorbeeld.

Op de website The Work of the People staat een prachtige korte visuele meditatie over aswoensdag. Als verkapte eerste tip. De moeite waard om te kijken. Remembering who we are. Not Gods, but the image of God. Not divine, but the likeness of the Divine.

Tip 4: Weggeroepen uit de geijkte schema’s

Daan: Mijn YouTube-algoritme schotelde me deze week een video voor vanuit de ‘rechtse kerk’ ;). Daarin vertelt dominee Van der Toorn van de CGK in Bunschoten dat hij een beroep heeft aangenomen naar Doornspijk. Op de een of andere manier bleef ik hangen. Het raakte hoe hij vertelt over zijn wikken en wegen, maar vooral over hoe zijn roeping onverwacht zo duidelijk bleek te zijn. Hij gaat nu naar een kleinere, conservatievere gemeente. Hij durft zich verder te laten leiden dan het schema groter, beter, meer van hetzelfde dat we elkaar zo snel kunnen opleggen.

Tip 5: Sportschema’s

Nelleke: Misschien heb je na al dit schema-overstijgend gepraat wel even wat behoefte aan duidelijkheid. Gewoon, toch even een stukje duiding van hoe de christelijke wereld in elkaar zit. Want verschillen hoeven we niet weg te poetsen, toch?!

In dit filmpje worden kerkelijke stromingen gekoppeld aan sporten van de Olympische Spelen. Best herkenbaar, toch?!

D.V. volgende week vrijdag mag je ons weer in je mailbox verwachten.

Alle goeds!

Nelleke, Henk-Jan en Daan