Wat verwachten we eigenlijk nog van God?

Wat gebeurt er als we weer echt iets van God verwachten, zonder Hem voor te schrijven hoe? Over een brief, gebed, Babylon, Instagram, oorlog en een psalm waarin we kleine tekenen zien van Gods werk.

Deze week kreeg ik (Henk-Jan) een brief van Kees van Ekris (scriba van de PKN) op de mat. De brief werd verstuurd aan een grote groep betrokkenen op de kerk met de vraag welke (onderbelichte) thema’s aan de orde moeten komen in de kerk in de komende vijf jaar.

Het sloot mooi aan op ons gesprek als Verspieders deze week, dat zich centreerde rond de term ‘cultuur van verwachting’. Het zou wat ons betreft zomaar een van de thema’s kunnen zijn waar Van Ekris naar op zoek is.

Waarom? Omdat een geloof waarin we van God weinig meer verwachten de mens en zijn omstandigheden centraal stelt en niet het mysterieus handelen van God, zo indringend beschreven door William Cowper in ‘God moves in mysterious ways’.

Judge not the Lord by feeble sense,

But trust Him for His grace;

Behind a frowning providence

He hides a smiling face.

Soms missen we in onze Nederlandse kerken die hoopvolle verwachting. Te vaak komen we kerkmensen tegen die soms bijna beheersmatig of puur horizontaal naar de werkelijkheid van de kerk kijken. Het in stand houden van de gemeenschap en het voortzetten van een zinvolle bezigheid is dan vaak het grootste ideaal, niet langer vertrouwen op de Bron waar die gemeenschap omheen is ontstaan.

Het zijn deze mensen die vaak het meest allergisch reageren op ‘de verwachtingsvollen’ in de kerk met hun mond vol van genezing, opwekking, revival, cijfers, verandering en vernieuwing. En eerlijk, die allergie is soms wel te begrijpen. Te vaak kleuren de ‘verwachtingsvollen’ Gods handelen al helemaal in, om zo te vergeten dat God de Geheel Andere is.

Als Verspieders verlangen we naar een kerk die voluit verwacht dat God werkt, leidt, beweegt en ingrijpt, daar voluit voor mag bidden, over mag spreken en elkaar wijst op het moois wat ze zien, maar ook een kerk die over vorm, tijd en resultaat ronduit bescheiden mag zijn. Dat maakt het extra leuk als God ons verrast.

Daarom geen grote getallen of toekomstvoorspellingen deze week, maar gewoon, de ‘ bewegingen van de Geest’ die we zelf tegenkomen. Kleine impressies en inspirerende observaties. Heb je die zelf ook? Deel ze alsjeblieft met ons. Kan door ons een mailtje te sturen (3verspieders@gmail.com) of te reageren op Substack of LinkedIN.

Tip 1: Een cultuur van verwachting = een cultuur van gebed

Daan: In het afgelopen seizoen van podcastserie De Leerlingen heb ik een aflevering geschreven genaamd ‘Wat bidden voor je gemeente uitwerkt’. Dirk de Bree, predikant van de Nieuwe Kerk in Utrecht, vertelt in die aflevering over een ‘cultuur van gebed’ van de Nieuwe Kerk. Dit is een essentieel onderdeel van het DNA van deze kerkelijke gemeente, die de afgelopen jaren groeide van bijna uitgestorven naar drie volle locaties. Bidden, en vooral die cultuur van verwachting, speelt daarin een grote rol, zo wordt geloofd. Ik heb zelf tien jaar in de Nieuwe Kerk gezeten, waaronder vier jaar in de kerkenraad. Ik herken het wel, al is de vinger er niet zo gemakkelijk op te leggen. Het heeft met meer factoren te maken, maar ik herken dat gebed een belangrijke basis is.

Uiteindelijk begon ik pas meer te zien wat bidden met die cultuur van verwachting te maken heeft, in de gemeente waar we daarna naartoe gingen. Daar nam ik in de coronatijd initiatief voor een wekelijks gebedsmoment in het kerkgebouw (het was maandelijks bij iemand thuis). Ervaring: als bidden in je systeem komt, verlang je er ook naar. Maar het belangrijkste is dat gebed ons helemaal betrekt. Wij betrekken God in de verwachting dat Hij werkt, maar we zijn zelf ook veel alerter, bewuster, gerichter op de noden van de gemeente, opener en vooral afhankelijker.

Dirk vertelde in de De Leerlingen dat hij op studieverlof was geweest naar Oxford. Hij zei dit erover:

Ik had gehoord van St Aldates in Oxford, een Anglicaanse kerk. Dat is een oude kerk die er al eeuwenlang is, maar waar nu een soort opleving gaande is, vooral onder jongeren. Ik dacht: “Daar wil ik van leren.” Dus ik ben daar een paar keer heen geweest en heb een paar weken meegedaan. Eén van de dingen die me opviel, misschien wel het belangrijkste, was dat er overal werd gebeden. En niet even snel, maar er werd echt werk gemaakt van het samen bidden. ‘s Ochtends vroeg werd er al door een groepje gebeden voor de kerkdienst. Een uur voordat de dienst begint zijn ze bij elkaar; er wordt gezongen en gebeden op een hele creatieve manier. Er zijn mensen die getraind en opgeleid worden om voor te gaan in gebed, maar ook om mensen aan het bidden te krijgen. In groepjes, met bepaalde thema’s, heel creatief en inspirerend. Niet saai dus. Dat was echt bijzonder om te zien.

Wat me ook opviel was dat het gebed vaak geleid werd door mensen die zelf nog helemaal niet zo lang christen waren. Blijkbaar zit het daar echt in de cultuur dat mensen meegenomen worden in een biddende ontvankelijkheid. Dat is wat mij het meest trof in Oxford: dat er vrijmoedig gebeden werd, heel ontvankelijk voor wat God doet, en het voedde een geweldige verwachting. Dat heeft mij het meest geraakt. Het ging vaak ook samen met zingen en worship; bidden en zingen gingen veelal gelijk op. Er waren allerlei activiteiten waar gebeden werd en waar ook altijd bij gezongen werd.

Ik moest hierbij ook denken aan woorden van Charles Spurgeon, een groot prediker uit Londen in de 19e eeuw. Hij zei:

En als dit het laatste woord zou zijn dat ik ooit tot deze gemeente mocht spreken, dan zou ik zeggen: geliefde broeders en zusters, wees overvloedig in gebed. Vermenigvuldig uw gebeden, en vergroot de vurigheid waarmee u ze tot God richt.

Overigens, dat bidden überhaupt een belangrijke levenshouding is, vertelt Maarten van Ooijen. Hij is voormalig staatssecretaris en nu programmadirecteur bij het Leger des Heils. Tegen jonge kandidaten op CU-kieslijsten zei hij: mijn belangrijkste les is eigenlijk niet zo politiek. Het is een eenvoudige, maar diepgaande wens: blijf altijd bidden. Daar heeft hij drie redenen voor: 1) wie bidt, leert nederigheid. 2) wie bidt, is in verandering 3) wie bidt, kijkt anders.

Tip 2: Tieners verwachten oorlog & een onverwacht getuigenis

Nelleke: ‘Wie verwacht dat jullie in Nederland oorlog gaan meemaken?’, vroeg ik vrijdag aan de tieners in mijn kerk. Ruim de helft van de groep 12-16 jarigen stak zonder aarzelen de hand op. Trump, Groenland, Rusland: oorlog is een realistisch scenario. Geen verrassing: volgens onderzoek van Unicef zijn 7 op de 10 Nederlandse jongeren bang voor oorlog.

In een kleiner groepje spraken we hier verder over door en lazen we de eerste verzen van Jesaja 2, over zwaarden die ooit tot tuingereedschap worden omgesmeed. Ik vroeg of geloven verschil maakte als ze nadachten over de toekomst. ‘Ja’, zei een 13-jarig meisje vol overtuiging, ‘want het komt goed. Ooit. Ook als er oorlog komt. Want we weten toch dat we ooit bij God mogen zijn?’

Soms is een goede vraag stellen en het antwoord van een tiener genoeg om weer vol hoop en verwachting naar huis te gaan.

Ben jij ook betrokken bij jongeren in de kerk? MissieNederland en KerkPunt inventariseren via deze enquête ontwikkelingen en trends bij jongeren.

Tip 3: sunflowers in Babylon

Henk-Jan: Joshua Luke Smith is een begaafd en gelovig woordkunstenaar. Zeg maar Rikkert (van Elly) maar dan met een fade (dat is een kapsel ;). In een prachtige spoken word optreden (sunflowers in Babylon) zet hij een ontroerend, dwars, hoopvol perspectief neer, vol verwachting en verlangen.

Tip: kijk hem full screen, zonder afleiding met goed geluid. Als je goed Engels spreekt, kijk hem dan zonder ondertiteling.

(Met dank aan Arie de Rover, die het filmpje deze week tipte op LinkedIn)

Tip 4: Bidden voor het algoritme van mijn buurvrouw

Nelleke: Soms heb je een mede-verspieder nodig om je verwachting een bepaalde kant op te sturen. De verhalen van Henk-Jan over online zendelingen en mensen die via TikTok en Insta Jezus leren kennen gaven mijn gebedsleven een heel concrete impuls. Een vriendin van mij zit diep in de new-agewereld. Manifesteert en ging naar retraites waar ze haar vorige levens onderzocht. Ze gaat regelmatig gebukt onder angsten. In mijn gesprekken met haar deel hoe ik zelf rust en vrijheid vind in Jezus en ik heb wel eens met haar gebeden. Ze weet dat ik geloof, maar ja, dat is niet voor haar. Maar pas dacht ik: wat als zij via Insta getuigenissen tegenkomt, zoals van Widya of Bodine of Isa? Dat maakt vast meer indruk van het verhaal van een kerkelijk opgegroeid iemand als ik.

Dus sindsdien bid ik voor haar tijdlijn.

Voor getuigenissen in haar feed.

Eerlijk… ik verwacht dus dat zij vroeger of later een keer op m’n stoep (of in de app) staat met die ‘Jesus glow’ waar influencers het over hebben. En dat we samen God kunnen prijzen.

Tip 5: Psalm 102

Daan: In november was ik met Nelleke in Londen bij de conferentie Responding to Rebirth. We schreven er eerder al over. Achteraf hebben we erover gereflecteerd: wat was dat nou voor vibe? Er was geen betoverende worshipmuziek. De opzet was eigenlijk helemaal niet zo speciaal. Wel hing er iets van geloof en verwachting. Openheid voor wat er gaande is. En vooral: we hadden allemaal het gevoel er middenin te staan. De nieuwe opleving werd niet als een soort sociologisch fenomeen bekeken. Nee, wij zijn onderdelen van hoe de Geest werkt, vooral onder nieuwe generaties.

Afgelopen week las ik psalm 102. Daar troffen me de volgende woorden: Laat dit voor het nageslacht worden opgeschreven, dan zal een herboren volk de HEER loven.

Een herboren volk. Prachtig. Maar psalm 102 is ook een boetepsalm. In deze psalm klaagt de dichter eerst over zijn eigen lijden en de puinhopen van Jeruzalem, maar halverwege slaat de toon om naar vertrouwen in Gods herstel. Ja, het gaat over boete. Over ‘verootmoediging’. Misschien moeten we dat wel in elke gemeente steeds weer samen bidden: God, we zijn geneigd zonder U te leven. We doen het op eigen kracht. Maar het laat ook zien: er kan herstel komen. Wij mogen eraan meewerken.

Tot slot

Hopelijk hielp deze nieuwsbrief je om met meer verwachting te leven en te geloven. Nogmaals, heb je inspirerende voorbeelden of ideeën voor ons om over te schrijven, laat het weten! En tip deze nieuwsbrief vooral ook aan anderen als je met ons verwacht dat er altijd een nieuw land voor ons ligt waar God ons naar wil leiden.

Volgende week zijn we er weer. Nelleke is bezig met een prachtige essay over spanning tussen mensen en hoe de kerk een oefenplek mag zijn om van mening te verschillen en elkaar toch vast te houden. Tot dan!